ابراهيم عاملي ( موثق )
33
تفسير عاملي ( فارسي )
نيشابورى : بدان كه دعوت همگانى است ولى هدايت مخصوص يك دسته است و به همين مناسبت گفته شده است « يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » و از مفاد اين جمله اهل سنّت استفاده كردهاند كه هدايت و ضلالت و خير و شرّ همگى بقدرت و اراده ى حقّ است ، ولى معتزله اين جمله را چنين معنى كردهاند : « و يهدي من يشاء اجابة تلك الدّعوة » يعنى آنكه بخواهد دعوت بدار السّلام را بپذيرد و فرمانبر و متّقى باشد خدا به راه راست دعوتش مىكند و مشمول الطاف مىشود . روح البيان : دار السّلام اشاره است به آن خانه ى دل كه آسوده است از وابستگى به ديگرى جز حقّ . و هر كه به آن در شود از همه تيرگى و ناپسندى در آسايش شود ، و آتش دوزخ براى او روشنى باشد . و گفتهاند : سه بهشت براى آدمى است 1 - آن بهشت كه به زودى آدمى ميتواند از آن بهره مند شود كه بهشت و خوشى علم است و معرفت ، 2 - بهشت آينده ى موعود است كه دار القرارش مينامند 3 - آن بهشت آزاد است كه دار السّلام است و جايگاه بندگان خدا است . نفحات الرّحمان : گفتهاند : دار السّلام بهشت است چون خداوند بمردم آنجا سلام ميفرستد بموجب اين آيه « سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ » . تفسير صفى عليشاه : بندگان را خوانده خلَّاق الانام نى به دنيا بلكه بر دار السّلام زان كه دنيا جاى رنج و محنتست دار سالم روضه ى بىآفت است جانب دار السّلام او رهنما است هر كرا خواهد برد بر راه راست « يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ » 25 ابو الفتوح نوشته است : اهل اشارت گفتند : دعوتى عام كرد براى اظهار حجّت و هدايت خاصّ براى استغناى او از خلقش دعوت عام كرد كه طريق است بنعمت و هدايت خاصّ كرد كه طريق است به منعم . « الْحُسْنى وَزِيادَةٌ » 26 مجمع : ابن عبّاس و حسن و مجاهد گفتهاند : حسنى اندازه ى استحقاق است كه بر پاداش عمل هر كس معين شده است و زياده تفضل